ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 

                                    Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Σελ. 67/ 2. Η Άλωση της Πόλης - Σχεδιάγραμμα

 

α. Πολιορκία και άλωση της Πόλης

 

v  Ο Μουράτ Β΄ (1421 - 1451)καταλαμβάνει τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη (1430).

 

v  Κατανικά ένα σταυροφορικό στρατό στη Βάρνα (Βουλγαρία) και προετοιμάζει την πολιορκία της Πόλης, την οποία διεξήγαγε με επιτυχία ο διάδοχος του Μωάμεθ Β΄ Πορθητής (1451-81).

 

v  Ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής, πριν την πολιορκία, έκτισε στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου το φρούριο της Ρούμελης, για να εμποδίσει τον επισιτισμό της Πόλης από τον Εύξεινο.

 

v Η πολιορκία κράτησε 54 μέρες  (6 Απριλίου  -  29 Μαΐου 1453).

 

v  Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ΄ είχε ελάχιστες δυνάμεις  ενώ  οι Τούρκοι υπερείχαν σε στρατιώτες και οπλισμό.

 

v  Οι Βυζαντινοί δεν είχαν βοήθεια  από τα χριστιανικά κράτη,  αγωνιζόμενοι άνισα.

 

v  Στις  29 Μαΐου 1453 έγινε η τελική έφοδος. Ύστερα από σφοδρό βομβαρδισμό

και συνεχείς επιθέσεις, οι γενίτσαροι πέρασαν από τα ρήγματα των τειχών και κατέλαβαν την Πόλη.

 

v  Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ σκοτώθηκε εκεί και σύμφωνα με τον θρησκευτικό νόμο, η Πόλη παραδόθηκε στους νικητές.

 

v  Οι σφαγές και η λεηλασία διήρκεσαν τρεις ολόκληρες μέρες.

 

v  Από την πρώτη μέρα ο Μωάμεθ μπήκε με πομπή στην κατακτημένη πόλη, προσευχήθηκε στην Αγία Σοφία και ανήγγειλε ότι εφεξής πρωτεύουσά του θα είναι η Πόλη.

 

β. Οι συνέπειες της Άλωσης

 

1.                  Τραυμάτισε την περηφάνεια των Ελλήνων,

 

2.                  αλλά σύντομα άρχισε να διαμορφώνεται η ελπίδα της Ανάστασης του Γένους.

 

3.                  Το πνεύμα του Βυζαντίου μεταφέρθηκε από τους λογίους του στη Δύση.

 

4.                Οι Οθωμανοί κλείνοντας τους δρόμους της Ανατολής, ώθησαν τους Ευρωπαίους στις μεγάλες γεωγραφικές ανακαλύψεις

 

γ. Η βυζαντινή πνευματική κληρονομιά (ποιες ήταν οι επιδράσεις της)

 

Ø  Η βυζαντινή ιδεολογία επηρέασε την ιδεολογία του Μοσχοβίτικου Κράτους.

 

Ø  Μετά την άλωση της Πόλης, οι Ρώσοι θεώρησαν τους εαυτούς τους ως τους μοναδικούς κληρονόμους της βυζαντινής πνευματικής και πολιτιστικής παράδοσης .

 

Ø  ΄Ετσι, στις αρχές του 16^ου αι. διατύπωσαν τη θεωρία ότι η Μόσχα ήταν η Τρίτη Ρώμη,  που θα ανασυστήσει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

 

Ø  Και οι ορθόδοξοι βαλκανικοί λαοί  επηρεάστηκαν από το βυζαντινό πολιτισμό.

 

Ø  Η Ορθοδοξία βοήθησε στη διατήρηση της πνευματικής τους ταυτότητας την περίοδο  της Τουρκοκρατίας.

 

v  Η συνολική προσφορά του Βυζαντίου τεράστια για τον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό, γιατί:

1.                  Διέσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό από την απειλή των αραβικών κατακτήσεων κατά τον 7ο και 8ο αι.

2.                  Ανέπτυξε μια μεγάλη και πρωτότυπη τέχνη που επηρέασε Ανατολή και Δύση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η ιταλική προαναγεννησιακή τέχνη και η οθωμανική αρχιτεκτονική. 

 

3.                  Το Βυζάντιο διαφύλαξε, καλλιέργησε και μετέδωσε στην Ευρώπη την κλασική κληρονομιά, στην οποία ανήκει και η ρωμαϊκή νομική παράδοση.

 

4.                  Ανέπτυξε νέα γραμματειακά είδη (χρονογραφία και  λειτουργική ποίηση) και τις θετικές επιστήμες ( την αστρονομία και τα μαθηματικά)

 

5.                   Τελειοποίησε την οργάνωση των κρατικών υπηρεσιών, από την οποία επηρεάστηκαν το Χαλιφάτο, τα μεσαιωνικά βαλκανικά κράτη, η Ρωσία και το Οθωμανικό Κράτος.

 

6.                  Συνέβαλε  στη διαμόρφωση της θρησκευτικής μουσικής, του μοναστισμού,

 

7.                  Συνέβαλε, στην ανάπτυξη των ουμανιστικών  (ανθρωπιστικών) σπουδών στη δυτική Ευρώπη.

Ο χάρτης της ανατολικής Μεσογείου μία μέρα  πριν την Άλωση,. Οι Οθωμανοί ήλεγχαν σχεδόν ολόκληρη την σημερινή Τουρκία και ολόκληρα σχεδόν τα Βαλκάνια πλην της Πελοποννήσου

1^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Η άλωση της Πόλης

Η ΚΑΘΕ ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΙ ΣΕ ΔΥΟ (2) ΜΟΝΑΔΕΣ

                         Σκίτσα για την άλωση της Πόλης από το Φωτόδεντρο

1. Ποιος σουλτάνος πολιόρκησε την Κωνσταντινούπολη;

α. Ο σουλτάνος Μουράτ Β΄ (1421-1451)

 

β. Ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ (1451-1481)

       

2. Προτού αρχίσει την πολιορκία, ο Μωάμεθ έχτισε στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου το φρούριο της Ρούμελης. Για ποιο λόγο;

 

α. Για να εμποδίσει τον επισιτισμό της Πόλης από τον Εύξεινο Πόντο.

 

β. Για να εμποδίσει τη στρατεύματα που θα ερχόντουσαν με τον στόλο των Δυτικών.

 

 

3. Πόσες μέρες κράτησε η πολιορκία της Πόλης;

 

α. 45 ημέρες

 

β. 50 ημέρες

 

γ. 54 ημέρες

 

4. Πότε έπεσε η Πόλη στα χέρια των Οθωμανών Τούρκων;

α. Στις 29 Μαίου του 1453.

 

β. Στις 12 Ιουνίου του 1453.

 

γ. Στις 29 Ιουνίου του 1453.

 

5. Ποιος ήταν ο τελευταίος βυζαντινός αυτοκράτορας;

 

α. Ο Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος

 

β. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος

 

6. Με την άλωση της Πόλης έπαψε να υπάρχει και το πνεύμα του Βυζαντίου;

 

α. Δυστυχώς, ναι! Όλα χάθηκαν.

 

β. Όχι! Το πνεύμα του Βυζαντίου μεταφέρθηκε από τους λογίους στη Δύση.

 

7. Οι Οθωμανοί μόλις κατέλαβαν την Πόλη εμπόδισαν το εμπόριο των Δυτικών στην Ανατολή.
Ποια συνέπεια είχε αυτή η πράξη;

 

α. Οι Δυτικοί θα αρχίσουν να παρακμάζουν και να εξαρτώνται από τους Οθωμανούς Τούρκους.

 

β. Οι Δυτικοί ψάχνοντας θαλάσσιους δρόμους προς την Ανατολή έκαναν τις μεγάλες γεωγραφικές ανακαλύψεις (π.χ. ανακάλυψη Αμερικής).

 

8. Ποια πόλη διεκδικούσε να είναι η «Τρίτη Ρώμη»;

 

α. Το Λονδίνο

 

β. Το Παρίσι

 

γ. Η Μόσχα

 

9. Εκτός από τον ορθόδοξο σλαβικό κόσμο που επηρεάστηκε από τον βυζαντινό πολιτισμό, επηρεάστηκαν οι ίδιοι οι Οθωμανοί;

 

α. Όχι, δεν επηρεάστηκαν.

 

β. Ναι, επηρεάστηκαν στην αρχιτεκτονική.

 

10. Ποια μεγάλη κληρονομιά μετέδωσε το Βυζάντιο στην Ευρώπη;

 

α. Την κλασική κληρονομιά.

 

β. Αμύθητα πλούτη που τα πήραν οι Δυτικοί.

 

2^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Η ΆΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ -1453 - ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

1^η πηγή: Ο λόγος του Μωάμεθ

 

«Ω αγαπητά μου παιδιά, από τον Θεό, τον προφήτη του Μωάμεθ και εμένα τον ίδιο τον δούλο του, σας παρακαλώ και σας ικετεύω να κάνετε αύριο έργο αξιομνημόνευτο, όπως και οι πριν από μας παντού ως τα τώρα έκαναν, όπως είναι φανερό, και με προθυμία, γενναιότητα και μεγαλοψυχία να περάσετε σαν φτερωτοί με τις σκάλες πάνω από το τείχος. Και τη φήμη που κέρδισαν οι πρόγονοί μας και τους χάρισε ο Θεός μη γίνετε αφορμή εσείς να τη χάσουμε· αντίθετα, πλησίασε η ώρα να την αυξήσουμε κατά πολύ».

Τους είπε και πολλά άλλα λόγια στρατιωτικού περιεχομένου, και τους φούντωσε το φρόνημα για να δράσουν γενναία. Και κατέληξε: «Αν μερικοί από σας σκοτωθούν, όπως είναι φυσικό στους πολέμους, και γραφτό της μοίρας του καθενός, ξέρετε πολύ καλά τι λέει ο προφήτης μας στο Κοράνι: εκείνος που θα πεθάνει υπό τέτοιες συνθήκες θα δειπνήσει και θα πάει στον παράδεισο, ολόσωμος μαζί με τον Μωάμεθ· και με παιδιά και με ωραίες γυναίκες και παρθένες θα αναπαυτεί σε τόπο χλοερό και αρωματισμένο από λουλούδια, θα λουστεί σε ωραιότατο λουτρό και θα έχει τα πάντα από τον Θεό σε εκείνο τον τόπο. Και πάλι, σ’ αυτή τη ζωή, όλος ο στρατός και οι άρχοντες της αυλής μου, αν νικήσουμε, ο μισθός που θα έχουν από μένα κατ’ αναλογία θα είναι διπλάσιος για τον καθέναν απ’ όσα έχουν τώρα· αυτός θ’ αρχίζει από σήμερα και θα καταβάλλεται ως το τέλος της ζωής τους.

Σε τρεις ημέρες η Πόλη θα είναι δική σας. Ό,τι κι αν αρπάξετε ή βρείτε, χρυσό ή ασημένιο σκεύος και ρούχα, αιχμαλώτους —άντρες και γυναίκες, μικρούς και μεγάλους— κανείς δε θα μπορεί να σας τα ζητήσει ή να σας ενοχλήσει στο ελάχιστο». Αφού τελείωσε τον λόγο του, τους όρκισε να διαφυλάξουν όσα τους διέταξε.

 

΄΄Χρονικόν΄΄ του Γεωργίου Φραντζή, Βιβλίο Γ΄

 

 

 

2^η πηγή: Ο λόγος του Κωνσταντίνου

 

«Ευγενέστατοι άρχοντες και εκλαμπρότατοι δήμαρχοι και στρατηγοί, και γενναιότατοι συστρατιώτες, και όλος ο πιστός και τίμιος λαός, ξέρετε καλά πως έφτασε η ώρα που ο εχθρός της πίστης μας θέλει με κάθε τέχνασμα και τρόπο να μας στενοχωρήσει περισσότερο και να μας κάνει πόλεμο σφοδρό, με μεγάλες συγκρούσεις και συρράξεις από στεριά και θάλασσα, για να κατορθώσει και να χύσει το δηλητήριό του, σαν φίδι, και να μας καταπιεί σαν ανήμερο λιοντάρι. Σας λέω λοιπόν να σταθείτε αντρειωμένοι και γενναιόψυχοι, όπως κάνατε πάντοτε ως τώρα εναντίον των εχθρών της πίστης. Σας παραδίνω την εκλαμπρότατη και φημισμένη αυτή πόλη, πατρίδα σας και βασίλισσα των πόλεων. Ξέρετε καλά, αδέρφια, ότι για τέσσερις λόγους οφείλουμε όλοι να προτιμήσουμε τον θάνατο παρά τη ζωή: πρώτον, για την πίστη και την ευσέβειά μας· δεύτερον, για την πατρίδα· τρίτον, για τον βασιλέα και τον Χριστό· και τέταρτον, για τους συγγενείς και φίλους. [………].

Μη δειλιάσετε και τώρα, αδερφοί, επειδή το τείχος έπεσε σε μερικά μέρη από τα βλήματα και τις εκπυρσοκροτήσεις των τηλεβόλων, γιατί, όπως και εσείς βλέπετε, όπως μπορούσαμε το διορθώσαμε. Εμείς κάθε ελπίδα μας τη στηρίζουμε στην ακαταμάχητη δύναμη του Θεού. Αυτοί έχουν πλήθος όπλα και στρατό και ιππικό, αλλά εμείς έχουμε πίστη στο όνομα του Κυρίου και σωτήρα και, δεύτερον, στα χέρια μας και τη δύναμή μας, που μας χάρισε η θεία πρόνοια. [……..].

Αν και είμαστε λίγοι, είμαστε ωστόσο πολύ επιδέξιοι, επιτήδειοι, ρωμαλέοι, δυνατοί, ικανοί για μεγάλα έργα, και καλά προπαρασκευασμένοι. Με τις ασπίδες σας καλύπτετε καλά τα κεφάλια σας στις συμπλοκές και τις συρράξεις. Το δεξί σας χέρι, που κρατάει τη ρομφαία, να είναι πάντοτε μακρύ. Οι περικεφαλαίες σας, οι θώρακες και η σιδερένια πανοπλία σας είναι πολύ ικανά, όπως και τα άλλα σας όπλα, και στη συμπλοκή θα σας εξυπηρετήσουν πολύ. Οι αντίπαλοι ούτε έχουν τέτοια ούτε γνωρίζουν να τα χρησιμοποιούν. Εσείς είσαστε, επίσης, προστατευμένοι πίσω από τα τείχη, και οι απροστάτευτοι δύσκολα προχωρούν. [………]. Τα δόρατά μας, οι ρομφαίες μας, τα τόξα μας και τα ακόντιά μας θα στραφούν εναντίον τους. […….]. Αν από μέσα από την καρδιά σας φυλάξετε τις εντολές μου, ελπίζω στον Θεό ότι θα λυτρωθούμε από την παρούσα δίκαιη απειλή του. Δεύτερον, σας περιμένει στον ουρανό το αδαμάντινο στεφάνι, και η μνήμη σας θα είναι αιώνια και άξια στον κόσμο». [……..].

΄΄Χρονικόν΄΄ του Γεωργίου Φραντζή, Βιβλίο Γ΄

 

 

Ø  Αφού διαβάσετε την 1^η πηγή

 

α) να υπογραμμίσετε τα επιχειρήματα του Μωάμεθ με τα οποία προσπάθησε να πείσει τους υπηκόους του να πολεμήσουν γενναία για την άλωση της Πόλης και

 

β) να περιγράψετε τον χαρακτήρα του.

 

 

Ø  Κατ’ οίκον εργασία:

 

Αφού διαβάσετε την 2^η πηγή, να συγκρίνετε τον λόγο του Μωάμεθ με τον λόγο του Κωνσταντίνου και να ετοιμάσετε ένα κείμενο δύο παραγράφων (100-150 λέξεων) με τη μέθοδο της Σύγκρισης–Αντίθεσης, όπου θα φαίνονται οι ομοιότητες και οι διαφορές των δύο ομιλητών και των λόγων τους. ΄Οσοι δύνασθε, μπορείτε να δακτυλογραφήσετε την απάντησή σας για την ανάρτησή της στο ιστολόγιο ΄΄Γλωσσικές και άλλες δημιουργίες΄΄.

Α. ΡΟΥΜΠΡΙΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (από μαθητές)

Μάθημα:

Ø  Συμπλήρωσε με ✔ σε κάθε γραμμή.

Τι αξιολογώ	Πολύ (4)	Αρκετά (3)	Λίγο (2)	Καθόλου (1)
Κατάλαβα το μάθημα	☐	☐	☐	☐
Μου ήταν ενδιαφέρον	☐	☐	☐	☐
Συμμετείχα στο μάθημα	☐	☐	☐	☐
Η εργασία/δραστηριότητα με βοήθησε	☐	☐	☐	☐
Ο χρόνος ήταν αρκετός	☐	☐	☐	☐

---

Ø Ανοιχτές ερωτήσεις

1. Τι σε βοήθησε να καταλάβεις καλύτερα;
   ………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………….

Β. Ρουμπρίκα για ΤΙΣ ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Κριτήριο	4	3	2	1
Συνεργασία	Όλοι συμμετέχουν	Οι περισσότεροι	Λίγοι	Ένας
Κατανομή ρόλων	Ισότιμη	Σχεδόν	Ασαφής	Δεν υπάρχει
Περιεχόμενο	Πλήρες & σωστό	Σωστό & βασικό	Ελλιπές	Λανθασμένο
Χρόνος	Στον χρόνο	Μικρή απόκλιση	Μεγάλη	Δεν τηρήθηκε
Δημιουργικότητα	Πολύ πρωτότυπη	Αρκετή	Λίγη	Καμία

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όλοι οι μαθητές της κάθε ομάδας συμμετέχουν στη συμπλήρωση του.

Ο συντονιστής της κάθε ομάδας συμπληρώνει το Β.

ΕΩΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΩΝ ΤΙΝΩΝ