ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Σελ. 39 / 4. Η
διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους.
ΦΥΛΛΟ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ
v
Εκχριστιανισμός
των Σλάβων: Ξεκίνησε
από τη Μοραβία. Ο ηγεμόνας τους, Ραστισλάβος
ζήτησε από το βυζάντιο ιεραποστόλους για
να διδάξουν το Χριστιανισμό και να αντιμετωπίσει την απειλή των Γερμανών και των
Βουλγάρων.
v
Ο αυτοκράτορος
Μιχαήλ Γ΄ και ο πατριάρχης Φώτιος έστειλαν το 863 τους
Θεσσαλονικείς αδελφούς Μεθόδιο και
Κωνταντίνο / Κύριλλο. Έμπειροι διπλωμάτες, λόγιοι, με άριστη γνώση της
σλαβικής και άλλων γλωσσών.
v
Ο
Κωνσταντίνος δημιούργησε το σλαβικό
αλφάβητο,
απέδωσε στα σλαβικά τη Θεία Λειτουργία και τα ιερά βιβλία. Με τη σλαβική οι Μοραβοί κατανόησαν το κήρυγμα του Χριστού και το
ιεραποστολικό έργο στέφθηκε με επιτυχία.
v
Σημασία του
εκχριστιανισμού:
- Οργάνωση της
σλαβικής εκκλησίας και μύηση των Σλάβων στον ελληνικό πολιτισμό
- Ενότητα των
Σλάβων, αφού κοινότητα και πίστη
ήταν κοινά.
v
Εκχριστιανισμός
των Βουλγάρων: Ο Βούλγαρος
ηγεμόνας Βόρης
υποχρεώθηκε από το βυζαντινό στρατό να
δεχτεί το χριστιανισμό και να βαπτιστεί
και ο ίδιος., γιατί η παπική εκκλησία επιδίωκε την επέκταση της ρωμαιοκαθολικής
επιρροής.
v
Η σύνοδος του 867 αναθεμάτισε τον
πάπα, απέρριψε το δόγμα περί εκπόρευσης του Αγίου Πνεύματος
και εκ του Υιού, καταδίκασε την
επέμβαση της Ρώμης στη Βουλγαρία.
v
Η σύνοδος του 870 αποφάσισε την
υποταγή της εκκλησίας της Βουλγαρίας στο πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.
Σελ. 41-42 / 5. Η
Βυζαντινή Εποποιϊα. Επικοί αγώνες και επέκτασης της αυτοκρατορίας
ΦΥΛΛΟ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ø Μακεδονική δυναστεία
v
Ρωμανός Λακαπηνός: Μεγάλη
στρατιωτική αντεπίθεση κατά των Αράβων.
v
Στρατηγός Ιωάννης
Κουρκούας :
κατάληψη της Έδεσσας της Συρίας.
v
Νικηφόρος Φωκάς,
Ιωάννης Τσιμισκής, Βασίλειος Β΄ : Επικές νίκες: Ανάκτηση της: Κρήτης,
Κύπρου, Κιλικίας, πόλεις, τμήματα της
Συρίας και της Παλαιστίνης.
v
Συμεών - Εχθρικές
οι σχέσεις με τους βυζαντινούς, γιατί:
1.
Πολιορκία
της Πόλης,
2.
επιδίωξη
ίδρυσης βουλγαροβυζαντινής αυτοκρατορίας
3.
αυτοτιτλοφόρηση ως βασιλεύς Βουλγάρων και Ρωμαίων.
v
Πέτρος, διάδοχος Συμεών.
Φιλικές σχέσεις με Βυζάντιο. Γάμο με ανεψιά Ρωμανού Λακαπηνού.
v
Σαμουήλ: Εχθρικές σχέσεις
με τους Βυζαντινούς. Ιδρύει νέο βουλγαρικό κράτος με κέντρο την Αχρίδα.
Νικήθηκε από τον Βασίλειο Β΄ στις
μάχες του Σπερχειού και του
Κλειδίου και τα σύνορα του βυζαντίου έφτασαν πάλι στο Δούναβη (10ος &
11ος αι.).
v
Οικονομικές
συνέπειες των πολέμων:
1.
Απόκτηση
νέων εδαφών και μεγαλύτερο παραγωγικό
δυναμικό,
2.
αύξηση της παραγωγής και των εσόδων του κράτους,
3.
διακοπή
των αραβικών επιδρομών,
4.
αύξηση
των νομισματικών αποθεμάτων,
5.
ενίσχυση
του διεθνούς κύρους της αυτοκρατορίας και της αυτοπεποίθησης των υπηκόων της.
Σελ. 43-44 / 6.
Ίδρυση, εξέλιξη και εκχριστιανισμός του Ρωσικού κράτους
ΦΥΛΛΟ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ
v
Οι Βάραγγοι ή Ρως
ή Βίκιγκς ή Νορμανδοί = σκανδιναβικά φύλα που εμφανίστηκαν στο
χώρο της σημερινής Ρωσίας τον 9ο
αι. και καταγίνονταν με εμπορικές και πειρατικές δραστηριότητες.
v
Αναμείχθηκαν
με τους ανατολικούς Σλάβους και έφτιαξαν
το ρωσικό λαό και κράτος:
την ηγεμονία του Κιέβου.
v
Ο
ι Ρώσοι έδωσαν το όνομα και την κρατική οργάνωση , ενώ οι Σλάβοι τη γλώσσα και
τη λαϊκή βάση.
v
Δύο
εκστρατείες ανεπιτυχείς κατά της Πόλης το 10ο αι..
v
Σύναψη
εμπορικών συνθηκών.
v
Εκχριστιανισμός
Ρώσων:Από
τα μέσα ως τα τέλη του 10ου αι.
v
Συνέπειες: 1.Επιρροή του χριστιανικού και του
βυζαντινού πολιτισμού στους Ρώσους. .
2.Εντατικοποίηση των εμπορικών συναλλαγών
3. Αύξηση των βαράγγων και ρώσων
μισθοφόρων στο βυζαντινό στρατό.
v
Ο Βασίλειος Β΄
ζητά βοήθεια από τον ρώσο ηγεμόνα Βλαδίμηρο με την υπόσχεση να παντρευτεί την
αδερφή του Άννα για να συντρίψει την ανταρσία των βυζαντινών γαιοκτημόνων.
v
Ο Βασίλειος ξεχνά την υπόσχεσή του και ο Βλαδίμηρος καταλαμβάνει τη Χ ερσώνα .
v
Ο Βασίλειος
πραγματοποιεί την υπόσχεσή του.
v Κατόπιν αυτού ο Βλαδίμηρος βαπτίστηκε χριστιανός ακολουθώντας το παράδειγμά του και άλλοι Ρώσοι.
Σελ. 45-46 / 7.Σχέσεις Βυζαντίου – Δύσης. Αγώνες για τη διατήρηση
των ιταλικών κτήσεων
ΦΥΛΛΟ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ

v
Τον 7ο
και 8ο αι. αύξηση των ελληνικών πληθυσμών στη
Σικελία και τη Ν. Ιταλία (Μεγάλη Ελλάδα)
εξαιτίας των σλαβικών επιδρομών.
v
Αρχές 10ου
αι.
κατάκτηση της Σικελίας από τους Άραβες. Οι Έλληνες μεταναστεύουν στη Ν. Ιταλία.
v
Η βυζαντινή Ν. Ιταλία
περιλάμβανε τα θέματα: Λογγοβαρδίας, Καλαβρίας, Λουκανίας.
v
Η ιταλική πολιτική
των Μακεδόνων
αποσκοπούσε:
α.
στη διατήρηση και την
επέκταση των κτήσεών τους στην Ιταλία και
β. στην απόκρουση των αραβικών επιθέσεων και της γερμανικής απειλής.
v Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ προσπάθησε να εξασφαλίσει συμμάχους στη Δύση και αντάλλαξε πρεσβείες με
τους ηγέτες της. Ωστόσο νικήθηκε στρατιωτικά από τους Άραβες (μέσα 10ου αι.).
v Ο Νικηφόρος Φωκάς έναντι των
Αράβων της Σικελίας και των Γερμανών ακολούθησε
αμυντική τακτική, στηριζόμενος σε συμμαχίες με ιταλούς ηγεμόνες και στη
βοήθεια του τοπικού πληθυσμού.
v
Όθων Α΄: Στέφεται βασιλεύς
Ιταλίας και αυτοκράτωρ Ρωμαίων. Στέλνει τον πρεσβευτή Λιουτπράνδο στην Κωνσταντινούπολη
για σύναψη ειρήνης και γάμων του
Όθωνα με μια βυζαντινή πριγκήπισσα , με προίκα τις βυζαντινές κτήσεις της
Ν. Ιταλίας .
v
Απόρριψη
των προτάσεων από Φωκά.
v
Ιωάννης Τζιμισκής:
α. Συνένωσε τα τρία ιταλικά κατεπανάτα
β. ακολούθησε μετριοπαθή
πολιτική έναντι των Γερμανών
γ. Η
ανεψιά του Θεοφανώ παντρεύτηκε τον Όθωνα
Β΄.
v
Όθων Β ΄: Αλαζόνας, διέσχισε
τη βυζαντινή Ν. Ιταλία αλλά νικήθηκε
από τους Άραβες.
v
Αποκατάσταση
των σχέσεων Βυζαντίου και Γερμανών μετά το θάνατό του.
v
Επιρροή του
βυζαντινού πολιτισμού μέσω Θεοφανούς στους Γερμανούς.
v
Βασίλειος Β΄: Αποτελεσματική αντιμετώπιση απειλών με τη βοήθεια των Βενετών και των Πισατών.
Παραχώρηση εμπορικών προνομίων στους
Βενετούς.
v
Μέσα 11ου
αι.
εμφάνιση νέου εχθρού: των Νορμανδών.
Σελ. 48-49 / 1. Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
v
Εξαφάνιση των
γαιοκτημόνων αριστοκρατών μετά τις εισβολές του 7ου αι.
v
Σχηματισμός μιας
νέας αριστοκρατίας της γης (η επαρχιακή), και της αριστοκρατίας των αξιωμάτων(η
αστική).
v
Επιγαμίες μεταξύ
των δύο ομάδων
και συγχώνευση τους σε μια τάξη , την τάξη
των δυνατών, στα τέλη του 10ου αι.
v
Τάξη των δυνατών:
Ø πολιτικοί,
Ø στρατιωτικοί,
Ø θρησκευτικοί
άρχοντες,
Ø διαχειριστές της
κρατικής, αυτοκρατορικής, εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.
v
Οι αγροτικές
μάζες, οι πένητες:
Ø ελεύθεροι
γαιοκτήμονες,
Ø ακτήμονες γεωργοί,
που νοίκιαζαν γη για καλλιέργεια,
Ø οι πάροικοι, που ήταν συναισθηματικά δεμένοι
με τη γη ή προσωπικά εξαρτημένοι από τους κυρίους τους.
v
Αρχές του 9ου
αι. : Απώλεια των κτημάτων των αγροτών από τους μεγαλογαιοκτήμονες με νόμιμους
ή παράνομους τρόπους.
v
Φορολογική πίεση από το κράτος.
v
Τα κτήματα των
μεγαλογαιοκτημόνων
ήταν διάσπαρτα και πολλά, ονομάζονταν χωρία
ή προάστεια και τα καλλιεργούσαν οι πάροικοι.
v
Οι
ευγενείς ζούσαν πολυτελώς αλλά δεν δαπανούσαν χρήματα για τη βελτίωση των
υποστατικών και τα μέσα και τις τεχνικές παραγωγής.
v
Συνέπειες: Στάσιμη η αγροτική παραγωγή και ευάλωτη στις κρίσεις
του 11ου αι.
v
Ανάπτυξη
της αστικής οικονομίας. Εκχρηματισμένη.
v
Ανοικοδόμηση
πόλεων:
Πάτρα, Σπάρτη, και ίδρυση νέων.
v
Μετατροπή
κάστρων σε αστυκώμαι ή αγροτοπόλεις
= αστικά κέντρα με ημιαγροτικό
χαρακτήρα.
v
Σημαντικές
εμπορικές πόλεις:
Έφεσος, Τραπεζούντα, όπου εμποροπανήγυρ εις.
v
Οργανωμένοι
οι έμποροι και οι βιοτέχνες σε συντεχνίες
ή επαγγελματικά σωματεία, τα συστήματα.
v
Επαρχικόν Βιβλίον
= Συλλογή διατάξεων στις αρχές του 10ου αι. που καθόριζε τη
λειτουργία των συστημάτων στην Κων/λη.
v
Επιχειρήσεις
επεξεργασίας ειδών πολυτελείας.
v
Αναβίωση του
εξωτερικού εμπορίου. Με Βούλγαρους, Ρώσους, Βενετία, Χαλιφάτο -
Κάιρο.
v
Συνέπειες της
αστικής ανάπτυξης:
Δημιουργία μεσαίας τάξης:
εμποροβιοτεχνών, ναυκλήρων, τραπειζιτών.
v
Η
νέα τάξη ήταν οργανωμένη σε συντεχνίες ή
αδελφότητες, υποκινούσε τα λαϊκά στρώματα κατά των ευγενών.
v
Στις
πόλεις, ο λαός φτωχός, δούλευε περιστασιακά ή άνεργος.
Σελ.
50 /
Η νομοθεσία της Μακεδονικής Δυναστείας και η σύγκρουσή της με τους
δυνατούς
ΦΥΛΛΟ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ
α. Η
νομοθετική δραστηριότητα
v Γιατί οι αυτοκράτορες της Μακεδονικής δυναστείας
αναθεώρησαν τη νομοθεσία των Ισαύρων και εξέδωσαν νέους νόμους προσαρμοσμένους στις
οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της εποχής τους;
α. για να κάνουν περισσότερο εύρυθμη τη
λειτουργία της διοίκησης και
β. να λύσουν τα επείγοντα κοινωνικά προβλήματα.
v
Ποιες συλλογές ή
νόμοι εκδόθηκαν;
1.Πρόχειρος
Νόμος: εύχρηστο απάνθισμα νόμων που αντικατέστησε
την Εκλογή, νομική συλλογή των Ισαύρων.
2. Επαναγωγή: εισαγωγή στον Πρόχειρο Νόμο που καθόριζε με ακρίβεια τις
αρμοδιότητες του αυτοκράτορα και του πατριάρχη.
3. Βασιλικά: συλλογή νόμων, η οποία αντλεί κυρίως από τις νομικές
συλλογές του Ιουστινιανού (60 βιβλία).
4. Επαρχικόν
Βιβλίον: διατάξεις που ρύθμιζαν τη λειτουργία των
συντεχνιών της Κωνσταντινούπολης.
5. Νεαρές: νέοι νόμοι που απέβλεπαν κυρίως στον περιορισμό της
μεγάλης γαιοκτησίας.
v
Τι επιδίωκαν οι
δυνατοί;
Ø Να ιδιοποιηθούν
τη γη των φτωχών
Ø Να
αποσπάσουν προνόμια και
Ø Ν α
αποκτήσουν πολιτική εξουσία.
v
Το Βυζαντινό
κράτος δεν μπορούσε να ανεχτεί τις
παραπάνω επιδιώξεις γιατί:
1.
Οι ελεύθεροι αγρότες
υπηρετούσαν στους στρατούς των θεμάτων.
2.
Οι φόροι που πλήρωναν αποτελούσαν
την κύρια πηγή των κρατικών εσόδων.
3.
Η άμυνα κα η οικονομία του Βυζαντίου στηρίζονταν στη μικρή και μεσαία αγροτική
ιδιοκτησία.
Ø Γι’ αυτό οι αυτοκράτορες για 80 χρόνια προσπάθησαν με τις Νεαρές να προστατέψουν
τους αγρότες και τους
ελεύθερους καλλιεργητές από τις
καταχρήσεις των δυνατών.
v
Με τους παραπάνω
νόμους - τις Νεαρές - επιτεύχθηκαν τα
εξής:
1.
Να
προτιμώνται ως αγοραστές οι γείτονες και οι συγγενείς, όταν πουλιόταν ένα κομμάτι κοινοτικής γης.
2.
Να
δίνονται πίσω τα χωράφια από τους δυνατούς
στους φτωχούς ιδιοκτήτες τους χωρίς αποζημίωση.
3.
Να
απαγορεύεται η πώληση και η αγορά στρατιωτικών
κτημάτων. Όποιος είχε τέτοια κτήματα ήταν υποχρεωμένος να στρατεύεται.
4.
Να
περιοριστεί η αύξηση της
εκκλησιαστικής περιουσίας .
5.
Να πληρώνουν οι δυνατοί
τους φόρους των φτωχών, υποχρέωση που βάραινε όλη την κοινότητα, το
αλληλέγγυον.
