ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ 

Γ΄ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ – Στίχοι 1286 - 1424

 

 

Ø  Διάνοια: Ο άνθρωπος προκειμένου να επιζήσει χρησιμοποιεί πολλές φορές αθέμιτα μέσα, που δεν ταιριάζουν στο χαρακτήρα του, όπως την εξαπάτηση του αντιπάλου, το δόλο, τεχνάσματα, το ψέμα.

 

Ø  Όψις: Σκηνοθετικές πληροφορίες έχουμε σε αρκετά σημεία της σκηνής.

 

Ø  Λέξις (= το ύφος και η γλώσσα, σχήματα λόγου): Τραγική ειρωνεία (όλη η σκηνή αποτελεί τραγική ειρωνεία, καθώς ο Θεοκλύμενος αγνοεί ό,τι γνωρίζουν οι υπόλοιποι ήρωες και οι θεατές), Στιχομυθία, Αντιθέσεις, Δίσημοι λόγοι (τα λόγια που έχουν δύο διαφορετικές σημασίες / ερμηνείες),  Υπερβατό σχήμα.

 

 

Ø  Σχόλια βιβλίου: 2, 3, 8, 9, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 27, 31.

 

Ø  Ας εμβαθύνουμε, σελ. 95:

 

·       Η εικόνα που έχουμε σχηματίσει για τον Θεοκλύμενο:

 

1.     Στα προηγούμενα επεισόδια: αλαζονικός, αυταρχικός, βίαιος, εγωιστής.

2.     Στο Γ΄ επεισόδιο: ευσεβής προς τους θεούς και τον γονέα του.

 

 

Ø  Ας εμβαθύνουμε, σελ. 97:

 

·       Στο Γ΄ επεισόδιο ο ποιητής δεν παρουσιάζει την καινή Ελένη αλλά αξιοποιεί και στοιχεία της παράδοσης. Ειδικότερα, εδώ παρουσιάζει την Ελένη ως αδίστακτη και πλανεύτρα, που σχεδιάζει να εξαπατήσει τον Θεοκλύμενο προκειμένου να επιτύχει τη φυγή της με τον Μενέλαο από την Αίγυπτο.

 

·       Το γεγονός ότι ο Ευριπίδης παρουσιάζει την Ελένη αδίστακτη δείχνει ότι ο ποιητής επιδιώκει να παρουσιάσει τους ήρωές του με τα πάθη και τις αδυναμίες τους, που παλεύουν να λυτρωθούν από τα βάσανά τους, μετερχόμενοι οποιοδήποτε μέσο, ακόμη και αθέμιτο.

 

Ø  Ας εμβαθύνουμε, σελ. 99:

 

·       Τα όπλα της Ελένης και του Μενέλαου:

 

1.     Η Ελένη χρησιμοποίησε ως όπλο το συναίσθημα για να εξαπατήσει τον Θεοκλύμενο.

2.     Ο Μενέλαος χρησιμοποίησε τη λογική και την πειθώ εκμεταλλευόμενος την ευσέβεια του Θεοκλύμενου προς τους θεούς και τους νεκρούς.

 

Ø  Ας εμβαθύνουμε, σελ. 101:

 

·       Στο Γ΄ επεισόδιο το παιχνίδι του Ευριπίδη ανάμεσα στην άγνοια και τη γνώση γίνεται φανερό με την τραγική ειρωνεία και τους δίσημους λόγους. Δίσημοι λόγοι υπάρχουν στους στίχους: 1321, 1362, 1401-1403.

 

·       Οι θεατές ακούγοντας όσα εκτυλίσσονται στο Γ΄  επεισόδιο αισθάνονται την υπεροχή των Ελλήνων (εξυπνάδα, πονηριά, ικανότητα στα τεχνάσματα) έναντι των βαρβάρων (ανοησία, αφέλεια, επιπολαιότητα, έλλειψη βάθους σκέψης).

 

·       Στοιχεία που χαρακτηρίζουν την Ελένη όχι ως τραγωδία αλλά ως τραγικωμωδία:

 

·       Η όλη παρουσία του Θεοκλύμενου είναι κωμική: η ευπιστία, η επιπολαιότητα, η βιασύνη, η αφέλεια, η απουσία κριτικής σκέψης καθιστούν έναν βασιλιά κωμικό και τραγικό πρόσωπο.

 

Ø  Ερωτήσεις Γ΄ επεισοδίου, σελίδας 102:

 

Ø  1^η ερώτηση, α. & β. :

 

·       Τα πρόσωπα καθώς διαλέγονται / συζητούν, ζητούν και δίνουν πληροφορίες , εκφράζουν τα συναισθήματά τους και τις απόψεις τους με τη μορφή σύντομων διαλόγων = Στιχομυθία.

 

·       Η στιχομυθία αυξάνει το ρυθμό και την ένταση του διαλόγου, κρατά αμείωτη την αγωνία και ζωηρό το ενδιαφέρον των θεατών.

 

2^η ερώτηση: Ταφικά έθιμα.

 

Από τα ταφικά έθιμα που αναφέρονται στο Γ΄ επεισόδιο, τα οποία αναβιώνουν στις μέρες μας είναι αυτά που γίνονται για τους ναυαγούς που έχουν χαθεί στη θάλασσα και τα σώματα αυτών δεν έχουν βρεθεί. Πετάμε στεφάνια στη θάλασσα και γίνεται ένα τρισάγιο προς μνήμη και τιμή τους.

                        ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ελένη – Ευριπίδης
Γ΄ Επεισόδιο

Όνομα: ……………………………………… Τάξη: …  Ημερομηνία: ………………

Α. Κατανόηση του αποσπάσματος

1. Ποιο σχέδιο προτείνει η Ελένη για να σωθούν;
   ………………………………………………………………………………….............................
   …………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………..........................................................
   ………………………………………………………………….……………….............................
2. Γιατί χρειάζεται να πείσει τον Θεοκλύμενο;
   …………………………………………………………………………………..............................
   …………………………………………………………………………………..………………………………………………………………………………….........................................................
   ……………………………………………………………………………….................................
3. Τι ρόλο παίζει το ψέμα για τον “θάνατο” του Μενέλαου;
   ………………………………………………………………………………….............................
   …………………………………………………………………………………..………………………………………………………………………………….......………………………………………………………………………………....................................................................................... 

4. Πώς αντιδρά ο Μενέλαος στο σχέδιο;
   …………………………………………………………………………………...............................
   …………………………………………………………………………………...............................

 

Β. Χαρακτήρες

5. Συμπλήρωσε τον πίνακα:

Πρόσωπο	Τι δείχνει ο χαρακτήρας του
Ελένη
Μενέλαος
Θεοκλύμενος

 

 

 

Γ. Δραματικά στοιχεία

6. Κυκλώνω το σωστό:

α) Το επεισόδιο είναι:

τραγικό / ειρωνικό / κωμικό

β) Το σχέδιο βασίζεται κυρίως σε:

βία – πειθώ – εξαπάτηση – τύχη

---

Δ. Γλώσσα – εκφραστικά μέσα

7. Βρες στο κείμενο:
8. α) μία μεταφορά: …………………………………
   β) μία επανάληψη: …………………………………
   γ) μία ειρωνική φράση: ……………………………………………

---

Ε. Κριτική σκέψη

8. Πιστεύεις ότι το σχέδιο της Ελένης είναι σωστό ή ανήθικο;
   Αιτιολόγησε σε 4–5 σειρές.
   …………………………………………………………………………………...............................
   …………………………………………………………………………………...............................
   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ΣΤ. Δημιουργική δραστηριότητα

9. Γράψε 5–6 ατάκες σαν να είσαι ο Θεοκλύμενος μόλις μαθαίνει ότι τον ξεγέλασαν.
   ………………………………………………………………………………….............................
   ………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………….........................................................
   ………………………………………………………………………………….............................